ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ ਕੀ ਹੈ? What is Secondary Memory in punjabi

 ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ ਕੀ ਹੈ? What is Secondary Memory in punjabi

ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਪ‍ਿਊਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਈਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਭਾਵ ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੈਮਰੀ ਦਾ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ ਨੂੰ ਕੰ‍‍ਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਸੈਂਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ-

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ ਕੀ ਹੈ?

ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਟੋਰੇਜ ਡਿਵਾਈਸ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਈਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ ਦੀ ਸਪੀਡ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ:-

1.ਮੈਗਨੇਟਿਕ ਟੇਪ (Megnetic Tape) 

2.ਮੈਗਨੇਟਿਕ ਡਿਸਕ (Megnetic Disk)

3.ਆਪਟੀਕਲ ਡਿਸਕ (Optical Disk)

4.ਯੂਐਸਬੀ ਫਲੈਸ਼ ਡਰਾਈਵ (USB Flash Drive)

1- ਮੈਗਨੇਟਿਕ ਟੇਪ (Magnetic Tape)

ਇਹ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਮਾਨੇ ਦੇ ਟੇਪ ਰਿਕਾਰਡਰ ਦੀ ਕੇਸਟ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਪ‍ਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਰਿਬਨ 'ਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪਰਤ ਚੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਸ‍ਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਰੀਕਾਰਡਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਮਿਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਸਸਤੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। 

2- ਮੈਗਨੇਟਿਕ ਡਿਸਕ (Megnetic Disk)

ਮੈਗਨੇਟਿਕ ਡਿਸਕ (Megnetic Disk) ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ -

i) ਫਲੋਪੀ ਡਿਸਕ (Floppy Disk)

ii) ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡਰਾਈਵ (Hard Disk Drive)

i) ਫਲੋਪੀ ਡਿਸਕ (Floppy Disk)

ਫਲੋਪੀ ਡਿਸਕ (Floppy Disk) ਬਹੁਤ ਪਤਲੇ ਪ‍ਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋਲ ਡਿਸਕ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਪ‍ਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਕਵਰ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਡਿਸ‍ਕ ਉੱਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪਰਤ ਚੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਫਲੌਪੀ ਡਿਸਕ (Floppy Disk) ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ -

 ੳ) ਮੀਨੀ ਫਲੌਪੀ (Mini Floppy) - ਮੀਨੀ ਫਲੌਪੀ (Mini Floppy) ਦਾ ਵਿਆਸ (Diameter) 3½ ਇੰਚ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ 1.44 MB ਸੀ, ਇਸਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਰੀਡ ਕਰਨ ਲਈ 3½ ਇੰਚ ਦੇ ਫਲੌਪੀ ਡਿਸਕ ਰੀਡਰ (Floppy disk reader) ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਸੀ, ਇਹ ਲਗਭਗ 360 RPM (Revolutions Per Minute) ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। 

ਅ) ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਫਲੌਪੀ (Micro Floppy) - ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਫਲੌਪੀ (Micro Floppy) ਦਾ ਵਿਆਸ (Diameter) 5½ ਇੰਚ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ 2.88 MB ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ 5½ ਇੰਚ ਦੀ ਫਲੌਪੀ ਡਿਸਕ ਨੂੰ ਰੀਡ ਕਰਨ ਲਈ ਫਲੌਪੀ ਡਿਸਕ ਰੀਡਰ (Floppy disk reader) ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਸੀ।

ਨੋਟ - ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ "ਏ" ਅਤੇ "ਬੀ" ਡ੍ਰਾਈਵ ਦਾ ਇਸ‍ਤੇਮਾਲ ਫਲੋਪੀ ਡਿਸਕ ਦੇ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿੱਚ "ਏ" ਅਤੇ "ਬੀ" ਡ੍ਰਾਈਵ ਫਲੌਪੀ ਡਿਸਕ ਦੇ ਲਈ ਹੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 

 ii) ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡਰਾਈਵ (Hard Disk Drive)

ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡਰਾਈਵ (Hard Disk Drive) ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ IBM ਕੰਪਨੀ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 1980 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਧਾਤੂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਡਿਸਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਲੇਪ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਡਿਸਕ ਇੱਕ ਧੂਰੀ 'ਤੇ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੂੰਮਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਗਤੀ RPM ਜਾਂਨਿ Revolutions Per Minute ਨੂੰ ਚਕਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ 5200 RPM ਅਤੇ 7200 RPM ਵਾਲੀ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡਰਾਈਵ (Hard Disk Drive) ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡਰਾਈਵ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਸਟੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ 512 ਬਾਈਟ ਡੇਟਾ ਸਟੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹਾਰਡ ਡਿਸ‍ਕ ਡ੍ਰਾਈਵ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ "ਸੀ" ਡ੍ਰਾਈਵ ਅਤੇ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਿੰਡੋ ਇੰਸ‍ਟੌਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ "ਸੀ" ਡ੍ਰਾਈਵ ਵਿੱਚ ਇੰਸਟਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਟੋਰੇਜ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡਰਾਈਵ (Hard Disk Drive) ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ (Secondary Memory) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 1 ਟੈਰਾਬਾਇਟ ਤੋਂ 100 ਟੈਰਾਬਾਇਟ ਤੱਕ ਦੀ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡ੍ਰਾਈਵ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ।

3-ਆਪਟੀਕਲ ਡਿਸਕ (Optical Disk)

ਆਪਟੀਕਲ ਡਿਸਕ (Optical Disk) ਵਿੱਚ ਪੌਲੀ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਦੀ ਗੋਲ ਡਿਸਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਲੇਪ ਚੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਆਪਟੀਕਲ ਡਿਸਕ (Optical Disk) ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਡਾਟਾ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਟੀਕਲ ਡਿਸਕ (Optical Disk) 'ਤੇ ਰੀਡ ਅਤੇ ਰਾਈਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪਟੀਕਲ ਡਿਸਕ (Optical Disk) ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ -

 i) ਸੀਡੀ (ਸੀਡੀ)

ii) ਡੀਵੀਡੀ ਡਰਾਈਵ (DVD)

iii) ਬਲੂ ਰੇ (ਬਲੂ ਰੇ)

i) ਸੀਡੀ (CD)

ਸੀਡੀ (CD) ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਕਾਮ‍ਪੈਕਟ ਡਿਸ‍ਕ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਫਲੋਪੀ ਡਿਸਕ (Floppy Disk) ਤੋਂ ਜ‍ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੀਡੀ ਵਿੱਚ 700MB ਡਾਟਾ ਸ‍ਟੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਡਾਟਾ ਲਗਭਗ 30 ਸਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਉੱਪਰ ਸ‍ਕ੍ਰੈਚ ਆਉਣ ਤੇ ਡਾਟਾ ਰੀਡ ਅਤੇ ਰਾਈਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

ii) ਡੀਵੀਡੀ (DVD)

ਸੀਡੀ (CD) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਡੀਵੀਡੀ (DVD) ਭਾਵ ਵਰਸਟਾਈਲ ਡਿਸ‍ਕ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਵਰਗੀਆਂ ਹੀ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਡੀਵੀਡੀ (DVD) ਦੀ ਸ‍ਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ 4.7 ਜੀਬੀ ਤੋਂ ਲੈਕੇ 17 ਜੀਬੀ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਕ੍ਰੈਚ ਵਾਲੀ ਸਮਸਿਆ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। 

iii) ਬਲੂ ਰੇ (Blue Ray)

ਬਲੂ ਰੇ (Blue Ray) ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸੀਡੀ ਅਤੇ ਡੀਵੀਡੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਰੀਡ ਅਤੇ ਰਾਈਟ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਲੇਜ਼ਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਨੀਲੇ ਰੰਗ-ਵਾਂਗ ਬੈਂਗਨੀ ਕਿਰਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਬਲੂ ਰੇ (Blue Ray) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਬਲੂਰੇ ਡਿਸ‍ਕ ਉੱਤੇ 50 ਜੀਬੀ ਤਕ ਡਾਟਾ‍ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

4- ਯੂਐਸਬੀ ਫਲੈਸ਼ ਡਰਾਈਵ (USB Flash Drive)

ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪਾਪੁਲਰ ਅਤੇ ਪੋਰਟਬਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਡਿਵਾਈਸ ਹੈ ਜੋ USB ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੇਨ ਡਰਾਈਵ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀਡੀਓ, ਆਡੀਓ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸੇਵ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

• 
  

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਕੀ ਹੈ? What Is Primary Memory in punjabi

 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਕੀ ਹੈ? What Is Primary Memory in punjabi

ਕੰਪ‍ਿਊਟਰ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਮੈਮਰੀ ਯੂਜ਼ਰ ਦੁਆਰਾ ਦਾਖਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਮਰੀ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ, ਸੂਚਨਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਮੈਮਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ -

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਕੀ ਹੈ? 

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ -

ਰੈਮ (RAM) ਰੈਂਡਮ ਐਕਸੈਸ ਮੈਮਰੀ

ਰੋਮ (ROM) ਰੀਡ ਓਨਲੀ ਮੈਮਰੀ

1- ਰੈਮ (ਰੈਂਡਮ ਐਕਸੈਸ ਮੈਮਰੀ)

ਇਸ ਮੈਮਰੀ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਮੈਮਰੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਡਾਟਾ ਜਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਟੋਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤਕ ਰੈਮ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਜਰੂਰੀ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸ਼ੱਟ ਡਾਉਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਸਾਰਾ ਡੇਟਾ ਡਿਲੀਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਰੈਮ ਨੂੰ ਵੋਲੇਟਾਈਲ ਮੈਮਰੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਰੈਮ (RAM) ਕਿੰਨੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? 

ਰੈਮ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ -

ੳ. ਡਾਇਨੇਮਿਕ ਰੈਮ (Dynamic RAM)

ਅ. ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਸ ਰੈਮ (Synchronous RAM)

ੲ. ਸ‍ਟੈਟਿਕ ਰੈਮ (Static RAM)

ੳ- ਡਾਇਨੇਮਿਕ ਰੈਮ (Dynamic RAM):- ਇਹ DRAM ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, DRAM ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਮੈਮਰੀ ਸੈਲ ਵਿੱਚ ਸ‍ਟੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਮੈਮਰੀ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਰਾਂਜਿਸਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੈਪੇਸਿਟਰ ਲਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ-ਥੋੜਾ ਡਾਟਾ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਭਗ 4 ਮਿਲੀਸੇਂ‍ਕੰਡ ਬਾਅਦ ਮੈਮਰੀ ਕੰਟਰੋਲਰ ਸੈੱਲ ਨੂੰ ਰਿਫਰੈਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਿਫਰੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਡਾਟਾ ਰਿਰਾਈਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ DRAM ਕਾਫੀ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਬਲੇ ਘੱਟ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਖਰਾਬ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਅ- ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਸ ਰੈਮ (Synchronous RAM):- ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਸ ਰੈਮ DRAM ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ  DRAM ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਿਫ੍ਰੈਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਸ ਰੈਮ ਸੀਪੀਯੂ ਕਲੌਕ ਸਪੀਡ ਨਾਲ ਰਿਫ੍ਰੈਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਜਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਾਟਾ ਟ੍ਰਾਂਸਫ਼ਰ ਕਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। 

ੲ- ਸ‍ਟੈਟਿਕ ਰੈਮ (Static RAM):- ਇਹ SRAM ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਟੈਟਿਕ RAM ਘੱਟ ਰਿਫਰੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਡਾਟਾ ਮੈਮਰੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਡਾਟਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸ‍‍ਟੋਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਿਸ‍ਟਮ ਨੂੰ ਕਰੰਟ ਮਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਡਾਟਾ ਐਕਸੈਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ‍ਟੈਟਿਕ ਰੈਮ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਤਕ ਰਿਫਰੈਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਡੇਟਾ ਸ‍ੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕੈਸ਼ ਮੈਮਰੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

2- ਰੋਮ (ROM) ਰੀਡ ਓਨਲੀ ਮੈਮਰੀ

ਇਹ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਮੈਮਰੀ ਹੈ। ਰੋਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਰੀਡ ਓਨਲੀ ਮੈਮਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਟਾਈਮ ਜੋ ਡੇਟਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਈਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਿਲੀਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਆਫ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਡਾਟਾ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਮੈਮਰੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

ਰੋਮ (ROM) ਕਿੰਨੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? 

ਰੋਮ (ROM) ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ -

1.PROM (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਰੀਡ ਓਨਲੀ ਮੈਮਰੀ)

2.EPROM (ਈਰੇਸੇਬਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਰੀਡ ਓਨਲੀ ਮੈਮਰੀ)

3.EEPROM (ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਰੀਡ ਓਨਲੀ ਮੈਮਰੀ)

1- PROM (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਰੀਡ ਓਨਲੀ ਮੈਮਰੀ)

 ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਰੀਡ ਓਨਲੀ ਮੈਮਰੀ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਡਾਟਾ ਰਾਈਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਮਿਟਾਇਆ ਜਾਂ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। 

2- EPROM (ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਰੀਡ ਓਨਲੀ ਮੈਮਰੀ)

EPROM ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਰੀਡ ਓਨਲੀ ਮੈਮਰੀ ਹੈ ਇਹ ਪ੍ਰੋਮ (PROM) ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਪਰਾਬੈਗਨੀ ਕਿਰਨਾਂ (ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਕਿਰਨਾਂ) ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਮਿਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

3- EEPROM (ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਇਰੇਜੇਬਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਰੀਡ ਓਨਲੀ ਮੈਮਰੀ)

EEPROM ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇਰੇਜੇਬਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਰੀਡ ਓਨਲੀ ਮੈਮਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਇ-ਇਪ੍ਰੋਮ (EEPROM) ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਮਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਧੁਤਯ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਮਿਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

• 
  

ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ (CU) ਕੀ ਹੈ? What is Control Unit in CPU

ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ (CU) ਕੀ ਹੈ? What is Control Unit in CPU

ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਯਾਨੀ ਸੀਪੀਯੂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸੀਯੂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਯਾਨੀ ਸੀਪੀਯੂ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ - CPU ਵਿੱਚ ਯੂਨਿਟ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀ ਹੈ। 

ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਕੀ ਹੈ - What is Control Unit in CPU

ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕੰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇਨਪੁਟ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ -

ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕੀ ਹੈ - What is Processing

ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਇਨਪੁਟ ਡੇਟਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗਣਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਵਾਂ ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲੌਜਿਕ ਯੂਨਿਟ (ਏ.ਐਲ.ਯੂ.) ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜੋ ਐਰਥਮੈਟਿਕ ਲੌਜਿਕ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਐਰਥਮੈਟਿਕ ਲੌਜਿਕ ਯੂਨਿਟ (ਏ.ਐਲ.ਯੂ.) ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਡੇਟਾ ਜਾਂ ਅੰਤਮ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਆਉਟਪੁੱਟ ਡਿਵਾਈਸ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਇਸ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਯਾਨੀ ਕਿ ਇਨਪੁਟ ਡਿਵਾਈਸ ਨੇ ਡੇਟਾ ਕਿੱਥੋਂ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਸਟੋਰੇਜ ਡਿਵਾਈਸ ਵਿੱਚ ਕਦੋਂ ਪਾਉਣਾ ਹੈ,  ALU ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਡੇਟਾ ਕਦੋਂ ਲੈਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਅੰਤਮ ਨਤੀਜਾ ਆਉਟਪੁੱਟ ਡਿਵਾਈਸ ਨੂੰ ਭੇਜੋ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ (CU) ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹਨ, ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਪੂਰੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 

ਭਾਵ, ਸੋਚਣ ਦਾ ਕੰਮ ਐਰਥਮੈਟਿਕ ਲੌਜਿਕ ਯੂਨਿਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ, ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਮੁੱਖ  ਮੈਮਰੀ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਮਰੀ ਉਹਨਾਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਿਗਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ

• 
  

ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ (ਏ.ਐਲ.ਯੂ.) ਕੀ ਹੈ? What is Arithmetic logic unit (ALU) in Punjabi

 ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ (ਏ.ਐਲ.ਯੂ.) ਕੀ ਹੈ? What is Arithmetic logic unit (ALU) in Punjabi

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਵੀ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ (A.L.U.) ਭਾਵ ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਹ ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ (ਏ.ਐਲ.ਯੂ.) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ - What is Arithmetic logic unit (ALU) in Punjabi

ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ (ਏ.ਐਲ.ਯੂ.) ਕੀ ਹੈ - What is Arithmetic logic unit (ALU) in Punjabi

ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਮਰੀ ਯੂਨਿਟ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ALU ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਰਕਟ ਹੈ। ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਅੰਕਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੋੜ, ਘਟਾਓ, ਗੁਣਾ, ਭਾਗ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੌਜਿਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ, ਚੋਣ ਕਰਨਾ। ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ, ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਡਾਟਾ ਮਰਜ ਕਰਨਾ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੰਮ ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ (ਏ.ਐਲ.ਯੂ.) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ALU ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਮੂਲ ਅੰਕਗਣਿਤ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ -

ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਓਪਰੇਸ਼ਨ

+ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰੋ

- ਘਟਾਓ

x ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ

/ ਭਾਗ ਕਰਨਾ

ਲੌਜਿਕਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨ

< ਛੋਟਾ ਹੈ

= ਬਰਾਬਰ ਹੈ

> ਵੱਡਾ ਹੈ

ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗਣਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਵਾਂ ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ (ਏ.ਐਲ.ਯੂ.) ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਵਿਚਲੇ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ ਵਿਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅੰਕਗਣਿਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਤੀਜੇ ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ (ALU) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਡੇਟਾ ਜਾਂ ਅੰਤਮ ਨਤੀਜੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਆਉਟਪੁੱਟ ਡਿਵਾਈਸ ਦੁਆਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਿਲੀਵਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

• 
  

ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਕੀ ਹੈ? What Is Central Processing unit in Punjabi

ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਕੀ ਹੈ? What Is Central Processing unit in Punjabi

CPU ਯਾਨੀ ਕਿ ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਇਨਪੁਟ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਲਈ, ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਅਤੇ ਐਰਿਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਅੰਕਗਣਿਤ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਗਣਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। CPU ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਹੈ- ਕੀ ਹੈ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ -

ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਕੀ ਹੈ - What Is Central Processing Unit in Punjabi

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ, ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ (ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ.) ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਨਪੁਟ ਯੂਨਿਟ (ਆਈ.ਪੀ.ਯੂ.) ਦੁਆਰਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ (ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ.) ਡੇਟਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਉਟਪੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ -

ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿਚਲੇ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ ਵਿਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਉੱਥੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ (ਏ.ਐਲ.ਯੂ.) ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੇਟਾ ਜੋ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅੰਤਮ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਆਉਟਪੁੱਟ ਡਿਵਾਈਸ ਦੁਆਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਿਲੀਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਨਪੁਟ ਡਿਵਾਈਸ ਤੋਂ ਡੇਟਾ ਕਦੋਂ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਸਟੋਰ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਕਦੋਂ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਡੇਟਾ ਕਦੋਂ ਲੈਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਉਸ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਆਉਟਪੁੱਟ ਡਿਵਾਈਸ ਵਿੱਚ ਕਦੋਂ ਭੇਜਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । 

ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ(Arithmetic logic Unit) 

ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ ਗਣਿਤ ਦੀ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਗਣਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੋੜ, ਘਟਾਓ, ਗੁਣਾ, ਭਾਗ ਅਤੇ <, >, =, ਹਾਂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ (Control Unit)

ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨਪੁਟ, ਆਉਟਪੁੱਟ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕਗਣਿਤ ਤਰਕ ਯੂਨਿਟ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਵਿੱਚ ਕੋਰ ਕੀ ਹੈ - What Is Core In Processor

ਕੋਰ (ਕੋਰ) CPU ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ ਜਾਂ ਚਿੱਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਗਲ ਕੋਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਦੀ ਪਾਵਰ GHz ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਜਿੰਨਾ ਉੱਚਾ GHz ਹੋਵੇਗਾ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹ ਗਣਨਾ ਕਰੇਗਾ. ਹੁਣ ਕੋਰ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਕਿ ਡਿਊਲ-ਕੋਰ, ਕਵਾਡ-ਕੋਰ, ਔਕਟਾ-ਕੋਰ ਕੀ ਹਨ?

ਸਿੰਗਲ ਕੋਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਓਵਰਲੋਡ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਹੈਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਕੋਰ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ -

ਦੋ ਕੋਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ - ਡਿਊਲ ਕੋਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ

ਚਾਰ ਕੋਰ ਦਾ ਮਤਲਬ - ਕਵਾਡ ਕੋਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ

ਛੇ ਕੋਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ - ਹੈਕਸਾ ਕੋਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ

ਅੱਠ ਕੋਰ ਦਾ ਮਤਲਬ - ਔਕਟੋ ਕੋਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ

ਦਸ ਕੋਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ - ਡੇਕਾ ਕੋਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ

• 
  

ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੀਬੋਰਡ ਨੂੰ ਜਾਣੋ?Computer keyboard information in Punjabi?

ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੀਬੋਰਡ ਨੂੰ ਜਾਣੋ?Computer keyboard information in Punjabi?

ਕੀ-ਬੋਰਡ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਅੱਜ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਲੇਖ ਟਾਈਪ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਏ ਹੋਵੋਗੇ-

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੀਬੋਰਡ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਟਾਈਪ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਕੀਬੋਰਡ ਇੱਕ ਟਾਈਪਰਾਈਟਰ ਵਰਗਾ ਯੰਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਬਟਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੀਜ਼(Keys) ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।

ਟਾਈਪਰਾਈਟਰ ਕੁੰਜੀਆਂ: - Typewriters

ਇਹ ਕੀਬੋਰਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਾਈਪਿੰਗ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਇਸਦੇ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਫੌਂਟ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਫੰਕਸ਼ਨ ਕੁੰਜੀਆਂ:- Function Keys

ਟਾਈਪਰਾਈਟਰ ਕੁੰਜੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, F-1 ਤੋਂ F-12 ਨੰਬਰਾਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਫਟਵੇਅਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਉਸੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ 'ਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੂਚੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਰਸਰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੁੰਜੀਆਂ: - Cursor control keys

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਕਰਸਰ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਤੁਸੀਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਸਰ ਨੂੰ ਉੱਪਰ, ਹੇਠਾਂ, ਖੱਬੇ, ਸੱਜੇ ਮੂਵ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਕੀਬੋਰਡ 'ਤੇ ਤੀਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਰਸਰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੁੰਜੀਆਂ ਵੀ ਤੀਰ ਕੁੰਜੀਆਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਪਰ ਕੀ-ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ-

ਪੇਜ ਅੱਪ ਕੁੰਜੀਆਂ: - Page Up keys

ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੇਜ ਡਾਊਨ ਕੁੰਜੀਆਂ:- Page Down key

ਇਹ ਅਗਲੇ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਘਰ ਦੀ ਕੁੰਜੀ:- Home Key

ਇਹ ਕਰਸਰ ਨੂੰ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅੰਤ ਕੁੰਜੀ:- End Key

ਇਹ ਕੁੰਜੀ ਕਰਸਰ ਨੂੰ ਲਾਈਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਕੀਪੈਡ:- numeric keypad

ਕੀਬੋਰਡ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਇੱਕ ਨੁਮੈਰਿਕ ਕੀਪੈਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਵਰਗੀਆਂ ਹੀ ਕੁੰਜੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕੁੰਜੀਆਂ ਦੋ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਮ ਲੋਕ ਕੁੰਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਕੁੰਜੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ - ਨੰਬਰ 7 ਵਾਲੀ ਕੁੰਜੀ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਮ ਕੁੰਜੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਨਮ ਲੋਕ ਕੀਅ ਬੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਮ ਲੋਕ ਕੀਅ ਆਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ 1,2,3,4,5,6,7,8,9,0 ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੁੰਜੀਆਂ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਕੁੰਜੀਆਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ 'ਤੇ ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕੈਪਸ ਲਾਕ ਕੁੰਜੀ: - Caps Lock

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਖਰ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੈਪਸ ਲਾਕ ਕੁੰਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅੱਖਰ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸਨੂੰ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਲਈ, ਕੈਪਸ ਲੌਕ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦਬਾਓ ਅਤੇ ਇਹ ਕੀਅ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। 

ਸ਼ਿਫਟ ਕੁੰਜੀਆਂ:- Shift Keys

ਇਸ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਨਾਲ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੱਖਰ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ. ਜੇਕਰ ਕੈਪਸ ਲਾਕ ਆਨ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਉਲਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਕੁੰਜੀ 'ਤੇ ਦੋ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਂ ਅੱਖਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਫਟ ਬਟਨ ਦਬਾਉਣ ਨਾਲ, ਉੱਪਰਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।

ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ Alt ਕੁੰਜੀਆਂ: - Ctrl and Alt keys

ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ Alt ਕੁੰਜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁੰਜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ C ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਦਬਾ ਕੇ ਡਾਸ ਪ੍ਰੋਂਪਟ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋ। ਕੰਟਰੋਲ Alt ਅਤੇ Delete ਕੁੰਜੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦਬਾਉਣ ਨਾਲ ਮਸ਼ੀਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਕਰਦੀ ਹੈ।

EnterReturn :- Enter Return keys

ਐਂਟਰ ਕੁੰਜੀ ਨੂੰ ਰਿਟਰਨ ਕੁੰਜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ PC ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਥੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਅਮਲ ਕਰੋ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਵਰਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਐਂਟਰ ਕੁੰਜੀ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪੈਰਾ ਜਾਂ ਲਾਈਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਟੈਬ ਕੁੰਜੀ:- Tab

ਇਹ ਕਰਸਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲਮ, ਟੈਕਸਟ ਜਾਂ ਨੰਬਰ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੁਝ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੀਨੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਕਲਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮਿਟਾਓ ਕੁੰਜੀ:- Delete

ਤੁਸੀਂ ਕਰਸਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲਿਖੇ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਮਿਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਬੈਕਸਪੇਸ ਕੁੰਜੀ: - Back Space

ਇਸ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕਰਸਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਲਿਖੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਕਰਸਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਖਰੀ ਟਾਈਪ ਕੀਤੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

• 
  

CPU ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ? Parts of CPU and their Functions?

CPU ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ? Parts of CPU and their Functions?

CPU ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ CPU ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਕਈ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਜੋੜ ਕੇ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, CPU ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਇਹਨਾਂ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਓ CPU ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੀਏ। 

CPU ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ

ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ - Hard Disk:-

ਇਹ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਦੀ ਮੈਮੋਰੀ ਸਥਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। 10 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਗੀਗਾਬਾਈਟ/ਜੀ.ਬੀ., ਮੈਗਾਬਾਈਟ ਜਾਂ ਐੱਮ.ਬੀ. ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਟੈਰਾਬਾਈਟ ਜਾਂ ਟੀ.ਬੀ. ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ 500 ਜੀ.ਬੀ. ਅਤੇ 1 ਟੀ.ਬੀ ਜਾਂ 1000 ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਪੀ.ਸੀ. GB ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਓਨਾ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਾਟਾ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਦਰ ਬੋਰਡ - Motherboard:-

ਮਦਰ ਬੋਰਡ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੀਅਬੋਰਡ, ਮਾਊਸ, LCD, ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ, ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ, ਰੈਮ ਵੀ ਮਦਰਬੋਰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ USB ਜਾਂ ਪੈੱਨ ਡਰਾਈਵ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਮਦਰਬੋਰਡ ਵਿੱਚ USB ਪੁਆਇੰਟ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਸਾਨੂੰ ਮਦਰਬੋਰਡ ਤੋਂ ਹੀ ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ (ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ) - Central Processing Unit: -

ਇਹ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਚਿੱਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲਈ ਸਾਰੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪੱਖਾ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ CPU ਫੈਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਪਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ 5 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੈਂਟੀਅਮ 4 ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਇੰਟੇਲ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਡਿਊਲ ਕੋਰ ਅਤੇ i3 ਜਾਂ i7 ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਕਾਫੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਡੀਵੀਡੀ ਰਾਈਟਰ - DVD Writer:-

ਇਹ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਡੀਵੀਡੀ-ਰਾਈਟਰ ਡਿਸਕ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੀਵੀਡੀ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਡੀਵੀਡੀ ਰਾਈਟਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਡੀਵੀਡੀ ਰੋਮ ਚੱਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਡੀ ਰਾਈਟਰ ਜਾਂ ਸੀਡੀ ਰੋਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਫਲਾਪੀ ਡਿਸਕ। ਇੱਕ ਫਲਾਪੀ ਡਿਸਕ ਡਰਾਈਵ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 3.4 MB ਡਾਟਾ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਲੂ ਡਿਸਕ ਦੀ ਵੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 40 ਜੀਬੀ ਤੱਕ ਡਾਟਾ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਬਲੂ-ਰੇ ਰਾਈਟਰ ਨੂੰ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਰੈਮ - RAM-

ਰੈਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਰੈਂਡਮ ਐਕਸੈਸ ਮੈਮੋਰੀ ਹੈ, ਰੈਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਥਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਮੈਮੋਰੀ ਹੈ, ਇਹ ਕੋਈ ਡਾਟਾ ਸਟੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੱਲਣ ਵੇਲੇ ਰੈਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਚ ਰੈਮ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਹੈਂਗ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਰੈਮ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। RAM ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ DDR, DDR1, DDR2 ਅਤੇ DDR3, ਅੱਜ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਵਿੱਚ DDR3 RAM ਹੈ। ਰੈਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕੱਟ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰੈਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ - Power Supply:-

ਪਾਵਰ ਸਪਲਾਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਜਲੀ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਖਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮਦਰਬੋਰਡ, ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ, ਡੀਵੀਡੀ ਰਾਈਟਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਵਿੱਚ CPU ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਵਰ ਕੇਬਲ ਰਾਹੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਪਾਵਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

• 
  

ਆਕਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ? Types of Computer based on Size?

 ਆਕਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ? Types of Computer based on Size?

ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਏ ਹਨ, ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੁਪਰ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਮੇਨਫ੍ਰੇਮ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਮਿਨੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਆਕਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ। 

ਆਕਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ (classification of computer based on Size)

1. ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਪਿਊਟਰ (Micro Computer)

ਮਾਈਕ੍ਰੋਕੰਪਿਊਟਰ ਉਹ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੈਸਕ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਦੀ ਕਾਢ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਣਾਉਣੇ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਏ ਜੋ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਸਨਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਡੈਸਕਟੌਪ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਲੈਪਟਾਪ, ਪਾਮਟੌਪ, ਟੈਬਲੇਟ ਪੀਸੀ ਅਤੇ ਵਰਕਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

2. ਮਿੰਨੀ ਕੰਪਿਊਟਰ (Mini Computer)

ਮਿੰਨੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾ ਮਿੰਨੀ ਕੰਪਿਊਟਰ 1965 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਦਾ ਆਕਾਰ ਇੱਕ ਫਰਿੱਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਯਾਨੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੱਕ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ. ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਿੰਨੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ. ਇੱਕ ਮਿੰਨੀ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

3. ਮੇਨਫ੍ਰੇਮ ਕੰਪਿਊਟਰ (Mainframe Computer)

ਮੇਨਫ੍ਰੇਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਕਾਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੇਨਫ੍ਰੇਮ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, Node.js ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਨਫ੍ਰੇਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

4. ਸੁਪਰ ਕੰਪਿਊਟਰ (Super Computer)

ਸੁਪਰਕੰਪਿਊਟਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ, ਮਿੰਨੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਅਤੇ ਮੇਨਫ੍ਰੇਮ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਇੱਕ ਆਮ ਕਮਰੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੁਪਰ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, 1998 ਵਿੱਚ C-DAC ਦੁਆਰਾ "PARAM-10000" ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਦੀ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ 1 ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਇੱਕ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਕੈਲਕੂਲੇਸ਼ਨ ਸੀ, ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੈ।

• 
  

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ? Application of computer in Punjabi?

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ? Application of computer in Punjabi?

ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ, ਅੱਜ ਹਰੇਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਾਰੇ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ - Application of computer in Punjabi

ਡੇਟਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ  (Data processing) - ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖਿਆ (Education) - ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਅੱਜ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੁੱਝ ਪਲਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ-ਕਾਲਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਮਾਰਟ ਕਲਾਸ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਰਕੇ ਸੰਭਵ ਹੈ।

ਬੈਂਕ (Bank) - ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਬਹੀ-ਖਾਤੇ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਆਦਿ।ਕੰਪਿਊਟਰਾਈਜ਼ਡ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਰੁਪਏ ਗਿਣਨ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

ਸੰਚਾਰ (Communication)- 4ਜੀ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੱਜ ਹਰੇਕ ਬੱਚਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਨੇ ਸੰਚਾਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਮਨੋਰੰਜਨ(Recreation) – ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਬਹੁਪੱਖੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਫਿਲਮਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ(Governance) - ਹਰ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕੰਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੋਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਵੀ ਈ-ਗਵਰਨੈਂਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰ-ਘਰ ਪੁੱਜਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੁਰੱਖਿਆ(Security)- ਅੱਜ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ, ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰਿਆਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

ਵਪਾਰ(Commerce) - ਦੁਕਾਨ, ਬੈਂਕ, ਬੀਮਾ, ਕਰੈਡਿਟ ਕੰਪਨੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਦਯੋਗ(Industry) - ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਦਾਰੇ; ਜਿਵੇਂ- ਸਟੀਲ, ਕੈਮੀਕਲ, ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ ਆਦਿ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਪੌਦੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ(Medicine)– ਦਵਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਨਿਦਾਨ ਵੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ , ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਐਕਸਰੇ , ਸੀਟੀ ਸਕੈਨ , ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |

• 
  

ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ ਕੀ ਹੈ? What is Computer Memory in Punjabi?

ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ ਕੀ ਹੈ? What is Computer Memory in Punjabi?

ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਡੇਟਾ ਇਨਪੁਟ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਮਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ ਕੀ ਹੈ- What is Computer Memory in Punjabi

ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ ਕੀ ਹੈ - What is Computer Memory in Punjabi

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ. ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਸਾਡੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ. ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕਗਣਿਤ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਗਣਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਨਪੁਟ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੀ। ਹੁਣ ਉਸ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ ਨੂੰ ਕਈ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸੈੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਹਰੇਕ ਸੈੱਲ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪਤਾ ਜਾਂ ਮਾਰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਫਾਈਲ ਨੂੰ ਸੇਵ ਜਾਂ ਸੇਵ ਐਜ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਸੇਵ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ-

ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ-

ਵੇਰੀਏਬਲ - (Volatile) - ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਮੇਨ ਮੈਮਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਿੱਧੇ CPU ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ CPU ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਰੀਏਬਲ - (Volatile) ਮੈਮਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੈਮਰੀ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਉਦਾਹਰਨ - RAM

ਗੈਰ-ਅਸਥਿਰ(Non-volatile) - ਇਸਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮੈਮਰੀ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਟੋਰੇਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ - ਹਾਰਡਡਿਸਕ। 

ਸਪੇਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ -

1. ਰਜਿਸਟਰ ਮੈਮਰੀ (Register memory) 
2. ਕੈਸ਼ ਮੈਮਰੀ (Cache memory) 
3. ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਮਰੀ (Primary memory) 
4. ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੈਮਰੀ (Secondary memory) 

ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ ਦੀ ਇਕਾਈ - Computer Memory Units in Punjabi 

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਸਕਿੰਟਾਂ, ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਡੈਸੀਬਲ, ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਭਾਰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਇਕਾਈਆਂ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ ਦੀ ਇਕਾਈ ਜਾਂ ਯੂਨਿਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |

ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ ਦੀ ਸੱਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਇੱਕ ਬਿੱਟ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਿੱਟ ਇੱਕ ਬਾਈਨਰੀ ਸਿਗਨਲ ਹੈ, ਯਾਨੀ 0 ਅਤੇ 1 ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬਾਈਨਰੀ ਵੈਲਯੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਚਾਰ ਬਿੱਟਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਨਿਬਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ 1 ਨਿਬਲ = 4 ਬਿੱਟ। ਬਾਈਟ (ਬਾਈਟ) 8 ਬਿੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਬਾਈਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਅੱਖਰ ਟਾਈਪ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਇੱਕ ਬਾਈਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਪੇਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ, 1 ਬਾਈਟ = 8 ਬਿੱਟ = 2 ਨਿਬਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਭਗ 11099511627776 ਬਾਈਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੈਰਾਬਾਈਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੈਰਾਬਾਈਟ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2 ਮਿਲੀਅਨ MP3 ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

1 ਬਿੱਟ = 0, 1

4 ਬਿੱਟ = 1 ਨਿਬਲ

8 ਬਿੱਟ = 1 ਬਾਈਟ (ਬਾਈਟ)

1000 ਬਾਈਟ = ਇੱਕ ਕਿਲੋਬਾਈਟ (KB)

1024 ਕਿਲੋਬਾਈਟ (KB) = ਇੱਕ ਮੈਗਾਬਾਈਟ (MB)

1024 ਮੈਗਾਬਾਈਟ (MB) = ਇੱਕ ਗੀਗਾਬਾਈਟ (GB)

1024 ਗੀਗਾਬਾਈਟ (GB) = ਇੱਕ ਟੈਰਾਬਾਈਟ (TB)

1024 ਟੈਰਾਬਾਈਟ (ਟੀਬੀ) = ਇੱਕ ਪੈਂਟਾਈਟ (ਪੀਬੀ)

1024 ਪੇਡਾਬਾਈਟ (PB) = ਇੱਕ ਐਕਸਾਬਾਈਟ (EB)

1024 ਐਕਸਾਬਾਈਟ (EB) = ਇੱਕ ਜ਼ੈਟਾਬਾਈਟ (ZB)

1024 Zettabyte (ZB) = ਇੱਕ Zettabyte (YB)

• 
  

ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਬਣਤਰ? Computer hardware structure?

ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਬਣਤਰ? Computer hardware structure?

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:-

• ਮਾਨੀਟਰ (Monitor) ਜਾਂ LCD

• ਕੀਬੋਰਡ (Keyboard) 

• ਮਾਊਸ (Mouse) 

•  ਸੀਪੀਯੂ (CPU) 

• ਯੂਪੀਐੱਸ (UPS) 

ਮਾਨੀਟਰ (Monitor) ਜਾਂ LCD :- ਮਾਨੀਟਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਡਿਸਪਲੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਉਟਪੁੱਟ ਜੰਤਰ ਹੈ.

ਕੀਬੋਰਡ(Keyboard):- ਇਹ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਇਨਪੁਟ ਡਿਵਾਈਸ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੱਕ ਕੀਬੋਰਡ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਕਮਾਂਡ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਮਾਊਸ(Mouse):- ਮਾਊਸ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਿਮੋਟ ਡਿਵਾਈਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਇਨਪੁਟ ਡਿਵਾਈਸ ਵੀ ਹੈ।

C. P. U. (ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ):- ਇਹ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਡਾਟਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ C. P. U. ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

UPS (Uninterruptible Power Supply):- ਇਹ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਜਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਡਾਟਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ-

• ਆਉਟਪੁੱਟ ਯੰਤਰ
• ਇੰਨਪੁੱਟ ਯੰਤਰ
• 
  

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਬਣਤਰ? Computer Architecture in Punjabi?

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਬਣਤਰ? Computer Architecture in Punjabi?

ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਕੰਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਬਾਰੇ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਬਣਤਰ (Computer Architecture in Punjabi)

1- ਇਨਪੁਟ ਯੂਨਿਟ (Input Unit) 

ਇਨਪੁਟ ਯੂਨਿਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦੇ ਉਹ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਡਾਟਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਨਪੁਟ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕੀਬੋਰਡ, ਮਾਊਸ ਆਦਿ ਇਨਪੁਟ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਰਾਹੀਂ ਕਮਾਂਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਇਸ ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਡਿਵਾਈਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

2- ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ (Central Processing Unit) 

ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਇਨਪੁਟ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਲਈ ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਅਤੇ ਅਰਥਮੈਟਿਕ ਲਾਜਿਕ ਯੂਨਿਟ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਅੰਕਗਣਿਤ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਗਣਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। CPU ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

3- ਮੈਮਰੀ (Memory) 

ਮੈਮਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਡੇਟਾ ਇਨਪੁਟ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ  ਮੈਮਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਰੈਮ ਅਤੇ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ

4- ਆਉਟਪੁੱਟ ਯੂਨਿਟ (Output Unit) 

ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਡਿਵਾਈਸ ਜਾਂ ਆਉਟਪੁੱਟ ਯੂਨਿਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਆਊਟਪੁਟ ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਨੀਟਰ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਆਊਟਪੁਟ ਡਿਵਾਈਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

• 
  

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ? Characteristics of Computer?

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ? Characteristics of Computer?

ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ - Features of Computers in Punjabi

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ - Features of Computers in Punjabi

ਸਪੀਡ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ(SPEED) :-

ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਣਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਪੀਡ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਹਰਟਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ, ਪ੍ਰਤੀ ਮਿਲੀਸਕਿੰਟ, ਪ੍ਰਤੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਸਕਿੰਟ, ਪ੍ਰਤੀ ਨੈਨੋ ਸਕਿੰਟ, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ (Accuracy) -

ਗਲਤੀ ਰਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਟੀਕਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਹੀ ਨਤੀਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਨਤੀਜਾ ਗਲਤ ਤਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਹੋਵੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਤੀਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ (Automation) -

ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇਣ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਨੂੰ 100 ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰੇ 100 ਪੰਨੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਬੰਦ ਹੋਵੇਗਾ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹਦਾਇਤਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਹਦਾਇਤਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ/ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ/ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

ਸਥਾਈ ਸਟੋਰੇਜ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਚੌਥੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ (Permanent Storage) :

ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮੈਮਰੀ ਡੇਟਾ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਸਥਾਈ ਸਟੋਰੇਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਗੁਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ (Large Storage Capacity) : 

ਅਸੀਮਤ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਟੋਰੇਜ ਮੀਡੀਆ (ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ, ਫਲਾਪੀ ਡਿਸਕ, ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਟੇਪ, ਸੀਡੀ ਰੈਮ) ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਥਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਅਸੀਮਤ ਹੈ।

ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ (Fast Retrieval):

ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰੈਮ (ਰੈਂਡਮ ਐਕਸੈਸ ਮੈਮਰੀ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਇਹ ਕੰਮ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਤੇਜ਼ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ (Quick Decision) :

ਕੰਪਿਊਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਦਿੱਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਪੱਖੀਤਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ (Versatility) : 

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।

ਦੁਹਰਾਓ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ (Repetition) : 

ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ ਇੱਕੋ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੰਮ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਗਤੀ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਚੁਸਤੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ (Agility) : 

ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਖਾਮੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਬੋਰੀਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਉਸੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਪਤਤਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਗਿਆਰਵੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ (Secrecy) :

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪਾਸਵਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਗੁਪਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਸਵਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਪਾਸਵਰਡ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੰਮ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ (Uniformity of work) : 

ਇੱਕ ਹੀ ਕੰਮ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ? History of computer?

 ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ? History of computer?

ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਦੇ ਹੋ, ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਦੇ ਹੋ, ਗੀਤ ਸੁਣਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅੱਜ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਫਿਲਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਫ਼ਤਰ ਹੋਵੇ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਜਗ੍ਹਾ ਅਧੂਰੀ ਹੀ ਹੈ, ਅੱਜ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਕਿੰਟਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਤੁਸੀਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਬੈਠੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲਾਈਵ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ | ਇਹ ਸਭ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਜੇਕਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਿਉਂ? ਕੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਹੋਈ, ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ-

ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਗਣਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਔਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਮਨੁੱਖ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੀਮਤ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਹੀ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਜਾਂ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਗਣਨਾਵਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ੀਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਯਾਨੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ। 

ਅਬੈਕਸ (Abacus) - 3000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ

ਅਬੈਕਸ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 3000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਆਇਤਾਕਾਰ ਫਰੇਮ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਰਾਡਾਂ ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਫੱਟੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ-ਹੇਠਾਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਯਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਐਂਟੀਕਿਥੇਰਾ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ (Antikythera) - 2000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ

ਐਂਟੀਕਾਇਥੇਰਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਗੋਲੀ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣਾਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਐਂਟੀਕਾਇਥੇਰਾ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਲਗਭਗ 2000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਧੀ 1901 ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਕਾਇਥੇਰਾ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋਏ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਖਸਤਾ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਐਂਟੀਕਾਇਥੇਰਾ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਡੀਕੋਡ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇਸ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਡੀਕੋਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਸ਼ੀਨ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਐਂਟੀਕਾਇਥੇਰਾ ਸਿਸਟਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਐਨਾਲਾਗ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਗੋਲ ਅਤੇ ਗਣਿਤਿਕ ਡੇਟਾ ਦੀ ਸਹੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪਾਸਕਲਿਨ (Pascaline) - 1642

ਪਾਸਕਲਿਨ ਅਬੈਕਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਨੂੰ 1642 ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਲੇਜ਼ ਪਾਸਕਲ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਅਬੈਕਸ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਣਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਸੀ। ਇਸ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਐਡਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਲੇਜ਼ ਪਾਸਕਲ ਦੀ ਇਸ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਪਾਸਕਲਾਈਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡਿਫਰੈਂਸ ਇੰਜਣ (Difference Engine) - 1822

ਡਿਫਰੈਂਸ ਇੰਜਣ ਸਰ ਚਾਰਲਸ ਬੈਬੇਜ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਸੀ ਜੋ ਸਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਇਸਦੀ ਖੋਜ 1822 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਟੋਰੇਜ ਲਈ ਪੰਚ ਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਫ਼ 'ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇਸੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਚਾਰਲਸ ਬੈਬੇਜ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੂਸੇ ਜ਼ੈੱਡ - 3 - 1941

ਮਹਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀ "ਕੋਨਾਰਡ ਜ਼ੂਸ" ਨੇ "Zuse-Z3" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੰਤਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਾਈਨਰੀ ਅੰਕਗਣਿਤ ਅਤੇ ਫਲੋਟਿੰਗ ਬਿੰਦੂ ਅੰਕਗਣਿਤ ਗਣਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪਹਿਲਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੀ।

ਅਨਿਅਕ (ENIAC) - 1946

ਇੱਕ ਯੂਐਸ ਮਿਲਟਰੀ ਰਿਸਰਚ ਰੂਮ ਨੇ "ENIAC" ਮਸ਼ੀਨ ਬਣਾਈ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ (ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਨਿਊਮੇਰਿਕਲ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਰ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ)। "ENIAC" ਨੇ ਦਸ਼ਮਲਵ ਅੰਕਗਣਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ "ENIAC" ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ।

ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਸਮਾਲ ਸਕੇਲ ਮਸ਼ੀਨ (SSEM) - 1948

(SSEM) ਪਹਿਲਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਵੈਕਿਊਮ ਟਿਊਬ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਇਸਦਾ ਉਪਨਾਮ ਬੇਬੀ ਸੀ, ਇਸਨੂੰ ਫਰੈਡਰਿਕ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਅਤੇ ਟੌਮ ਕਿਲਬਰਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ? Introduction to computers?

ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ? Introduction to computers?

ਇਸ ਆਰਟੀਕਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੁੱਝ ਮਹਤੱਵਪੂਰਨ ਟੌਪਿਕ ਬਾਰੇ ਜਾਣਾਗੇਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ:-

ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੀ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਪੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੀ ਹੈ - What is Computer

ਕੰਪਿਊਟਰ ਸ਼ਬਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ "Compute" ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਗਣਨਾ", ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਕੈਲਕੂਲੇਟਰ ਜਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਕਾਢ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਗਣਨਾ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣਾਉਣ, ਈ-ਮੇਲ, ਆਡੀਓ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਦੇਖਣ, ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣ, ਡਾਟਾਬੇਸ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ, ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ, ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਭਾਵ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਕਮਾਂਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਪਭੋਗਤਾ(ਯੂਜ਼ਰ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ। ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਬੇਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਬੇਕਾਰ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਤੋਂ ਹਾਰਡਵੇਅਰ  ਨੂੰ ਕਮਾਂਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ CPU ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਸਿਸਟਮ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਭਾਵ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? - Who is father of Computer

ਚਾਰਲਸ ਬੈਬੇਜ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਰਲਸ ਬੈਬੇਜ (Charles Babbage) ਦਾ ਜਨਮ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਥੋਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰ. ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸ਼ਬਦ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਕੰਪਿਊਟ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰੂਪ - (Full form of computer in Punjabi)

C - ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ (Commonly) 

O - ਸੰਚਾਲਿਤ (Operated) 

M - ਮਸ਼ੀਨ (Machine) 

P- ਖਾਸ ਕਰਕੇ (Particularly) 

U- ਵਰਤਿਆ (Used for) 

T - ਤਕਨੀਕੀ (Technical) 

E-ਵਿਦਿਅਕ (Education and) 

R - ਖੋਜ (Research) 

Commonly Operated Machine Particularly Used in Technical, Educational and Research

ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਖੋਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ - Computer parts Name in Punjabi

• Processor - ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ.
• Motherboard - ਮਦਰ ਬੋਰਡ।
• Memory - ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ।
• HDD - ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡਰਾਈਵ.
• Modem - ਮੋਡਮ।
• Sound card - ਸਾਊਂਡ ਕਾਰਡ।
• Monitor - ਨਿਗਰਾਨੀ.
• Keyboard Mouse - ਕੀਬੋਰਡ/ਮਾਊਸ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ-

1. ਸਾਫਟਵੇਅਰ
2. ਹਾਰਡਵੇਅਰ

ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?

ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇਨਪੁਟ ਲੈ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੇਠ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:

ਇਨਪੁਟ: ਇਨਪੁਟ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਤੋਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੀਬੋਰਡ, ਮਾਊਸ, ਟੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨ, ਜਾਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫ਼ੋਨ। ਇਨਪੁਟ ਸੈਂਸਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ, ਪਹਿਨਣਯੋਗ, ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਆਫ਼ ਥਿੰਗਜ਼ (IoT) ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ: CPU ਇਨਪੁਟ ਡੇਟਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਡੇਟਾ 'ਤੇ ਅੰਕਗਣਿਤ ਅਤੇ ਤਰਕ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਦਾਇਤਾਂ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਆਉਟਪੁੱਟ: ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਉਟਪੁੱਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਮਾਨੀਟਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਛਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਪੀਕਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਡਿਵਾਈਸ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੈੱਟਵਰਕ ਜਾਂ ਸਟੋਰੇਜ ਡਿਵਾਈਸ।

ਇਹ ਇੱਕ ਸਰਲ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, CPU ਵਿੱਚ ਮਲਟੀਪਲ ਕੋਰ ਅਤੇ ਕੈਸ਼ ਪੱਧਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਈਪਲਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਚ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ। ਮੈਮੋਰੀ ਨੂੰ ਕਈ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹੁੰਚ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਇੰਪੁੱਟ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਡਿਵਾਈਸ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਡਿਵਾਈਸ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਅਤੇ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੀ ਹੈ? what is cyber security?

 ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੀ ਹੈ? what is cyber security?

ਡਿਜੀਟਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨੈੱਟਵਰਕ/ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਈਬਰ-ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ/ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕਨੈਕਸ਼ਨ, ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਈਮੇਲਾਂ, ਸ਼ੱਕੀ ਲਿੰਕਾਂ, ਡਾਉਨਲੋਡ ਕਰਨ ਯੋਗ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਐਪਾਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਈਬਰ-ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੰਪਿਊਟਰ/ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲੇ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਾਈਬਰ-ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮਲਾ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।

"ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ" ਸ਼ਬਦ "ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ" ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸੂਚਨਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਪਹਿਲੂ। ਸੂਚਨਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੋਜ ਡੇਟਾ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡੇਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਡਿਜੀਟਲ ਡੇਟਾ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਐਪਾਂ ਅਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੀ ਹੈ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਗਲਾ ਭਾਗ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰੇਗਾ।

ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਗੁਪਤ ਡੇਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ। ਸਾਈਬਰ ਸੇਫਟੀ ਇਹਨਾਂ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਡੇਟਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਡੇਟਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਿੱਜੀ ਨੁਕਸਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏਗਾ, ਆਦਿ। ਜਬਰੀ ਵਸੂਲੀ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਉੱਚ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣਯੋਗ ਜਾਣਕਾਰੀ (PII), ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ, ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ (PHI) ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਗੁਆ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਗੁਆਚੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇੱਕ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਈਬਰ ਅਟੈਕ ਦੁਆਰਾ ਡੇਟਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣਾ ਪਹਿਲੂ ਡੇਟਾ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਹਿੱਸੇ ਰਾਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕੋਗੇ। ਸਾਈਬਰ-ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸਾਈਬਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ

ਮਾਲਵੇਅਰ(Malware) 

ਮਾਲਵੇਅਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਚਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਾਲਵੇਅਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਸਟਮ/ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਲਵੇਅਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਖਤਰਨਾਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਰਡ ਡਰਾਈਵ ਤੋਂ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਕੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਮਾਲਵੇਅਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਮਾਲਵੇਅਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ, ਟਰੋਜਨ, ਕੀੜੇ, ਰੈਨਸਮਵੇਅਰ ਅਤੇ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਪਛਾਣ ਦੀ ਚੋਰੀ(Identify theft) 

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਚੋਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਛਾਣ ਦੀ ਚੋਰੀ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੀ ਪਛਾਣ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਾਤੇ ਦਾ ਪਾਸਵਰਡ ਪਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੌਗਇਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਿੱਜੀ ਡਾਟਾ ਚੋਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫਿਸ਼ਿੰਗ(Phishing) 

ਹਮਲਾਵਰ ਤੁਹਾਡੀ ਪਛਾਣ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਰਾਹੀਂ। ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹਮਲਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਮੇਲਾਂ ਰਾਹੀਂ। ਈ-ਮੇਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿੱਘੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਲਿੰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੈਸੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਿੰਕ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ, ਈਮੇਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਲੁਭਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲਾਟਰੀ ਜਿੱਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਦੂਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਪੈਸਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਿੰਕ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਿਸਟਮ/ਨੈੱਟਵਰਕ ਕਰੈਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਹੈਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਲਿੰਕ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੇਰਵੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾ ਲਏ ਜਾਣਗੇ। ਜਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਢੁਕਵੇਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਖਤਰਨਾਕ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਥੀਂ ਭਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਇਰਸਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਹੱਥੀਂ ਚੋਣਾਂ।

ਸਾਈਬਰ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ(Cyber bullying) 

ਸਾਈਬਰ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਸਾਈਬਰ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਹਨ।

ਫਲੇਮਿੰਗ(Flaming) - ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਾਈਬਰ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਔਨਲਾਈਨ ਲੜਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ(Harrasment) - ਔਨਲਾਈਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਔਨਲਾਈਨ ਅਪਮਾਨਜਨਕ, ਮਤਲਬੀ, ਅਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਨਾ(Denigration) - ਨਿੰਦਣਾ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਬਾਰੇ ਆਨਲਾਈਨ ਅਫਵਾਹਾਂ ਜਾਂ ਗੱਪਾਂ ਪੋਸਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪਰਰੂਪਣ (Impersonation)- ਨਕਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨਾ।

ਆਊਟਿੰਗ (Outing)- ਆਊਟਿੰਗ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਰਾਜ਼, ਤਸਵੀਰਾਂ ਜਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਨਲਾਈਨ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਧੋਖਾਧੜੀ(Trickery) - ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਲਈ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਔਨਲਾਈਨ ਪੋਸਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਟ੍ਰਿਕਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬੇਦਖਲੀ(Exclusion) - ਬੇਦਖਲੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਔਨਲਾਈਨ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਸਾਈਬਰਸਟਾਲਕਿੰਗ(Cyber stalking)- ਸਾਈਬਰਸਟਾਲਕਿੰਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਾਹਿਤਕ ਚੋਰੀ (plagiarism) 

ਸਾਹਿਤਕ ਚੋਰੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਾਈਬਰ-ਹਮਲਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਪੋਸਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਇੰਟਰਨੈਟ 'ਤੇ ਬੇਲੋੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੰਟਰਨੈਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਸਰੋਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਕਲਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਦੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਵਪਾਰਕ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਰੋਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਾ ਵਿਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਾਈਬਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ(Effect of cyber attacks) 

ਸਾਈਬਰ ਖਤਰੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਸਟਮ/ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਈਬਰ-ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਸਾਈਬਰ ਉਲੰਘਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਧੂ ਖਰਚੇ ਪੈਣਗੇ। ਇਹ ਖਰਚਾ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬੀਮਾ, ਜਨ ਸੰਪਰਕ ਸਹਾਇਤਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਨਵੇਂ/ਅੱਪ-ਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਾਈਬਰ-ਅਟੈਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੈਕਰ ਗੁਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜਦੋਂ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ/ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ/ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਈ ਵਾਰ ਬੈਕਅਪ ਡੇਟਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਡੇਟਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਖ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ. ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਡੇਟਾ ਲੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਾਹਕ ਅਕਸਰ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ 'ਤੇ ਦਰਜਨ ਭਰ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਸਥਾ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਨੋਬਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗਾ।

ਕਈ ਵਾਰ, ਅਜਿਹੀ ਮਾੜੀ ਸਾਖ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਟਾਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਲੰਘਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ/ਹਿੱਸੇਧਾਰਕਾਂ/ਅਜਿਹੇ ਕੇਡਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਭਾਵੀ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕ/ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕਈ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਸਮੁੱਚੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਹਿੱਸੇ ਰਾਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕੋਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅਜਿਹੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਵੱਕਾਰ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੁਝਾਅ(Cyber safety tips) 

ਸਾਰੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਾਸਵਰਡ ਬਣਾਓ। ਵਿਲੱਖਣ ਪਾਸਵਰਡ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਪਾਸਵਰਡ ਬਿਲਕੁਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੈਕਰ ਆਪਣੇ ਪਾਸਵਰਡ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿਚ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।

ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਈਟ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਟਾਈਪ ਨਾ ਕਰੋ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੇਕਰ ਸਾਈਟ ਦੇ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਪੈਡਲੌਕ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।

ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਖਾਸ ਸਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਇਜਾਜ਼ਤਾਂ ਵਾਜਬ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਐਪ ਤੁਹਾਡੀ ਗੈਲਰੀ/ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੱਕੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਐਪ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅਨਇੰਸਟੌਲ ਕਰੋ।

ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋ-ਕਾਰਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਐਕਸੈਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਡੇਟਾ ਦਾ ਬੈਕਅੱਪ ਲਓ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸਿੱਟਾ(Conclusion) 

ਤੁਹਾਡੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਸਟਮ/ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਾਈਬਰ-ਹਮਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਅੱਪਗਰੇਡ ਅਤੇ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।